(Ulusal Hareket ve İşçi Hareketi)
Burada ele aldığımız konu, tabiatları ve amaçları farklı iki ayrı hareketin, burjuva kurtuluş hareketleri (ulusal hareketler) ile komünist işçi hareketlerinin ilişkisidir.
Bir tarihi var bu ilişkilerin.
Önce bu ilişkilerin başlangıç dönemine kısaca bir göz gezdirip öyle ilerlesek diyorum.
Modern sosyalizm, sanayi devriminin ve işçi hareketinin erken bir aşamasında, 1830’larda ve 40’larda doğdu.
1845/1846’da komünizm içinde yeni bir eğilim olarak Marksizm göründü.
Ama daha çözülmemiş ulusal sorunlar ve hemen her tarafta bunlarla bağlantılı monarşi karşıtı politik gruplar, ulusal hareketler vardı.
İtalyan ulusal hareketinin lideri Mazzini’nin 1831 yılında Fransa’da kurduğu Genç İtalya bunlardan biriydi.
Bu hareketin amacı Avusturya İmparatorluğu’nun işgali ve gerici İtalyan devletlerinin yönetimi altındaki topraklarda genel bir isyan örgütleyerek birleşik bir İtalyan cumhuriyeti yaratmaktı.
1833 ve 1834’lerde birkaç isyan girişimi başarısızlığa uğrayan bu hareket, 1835’te “Genç Avrupa” adında uluslararası bir ittifaka katıldıktan sonra, 1838’de İngiltere’de yeniden göründü.
1841-1845 tarihleri arasında Sicilya, Tuscani, Lombardi ve Bologna’da yeni ayaklanma girişimlerinde bulundu.
Kıta çapındaki 1848 Devrimleri döneminde İtalya’da oluşan “Roma Cumhuriyeti” uzun yaşamadı.
Mazzini hareketinin demokratik bir İtalya için 1853’te örgütlediği son isyanı da başarılı olamadı ve İtalyan birliği bu tarihten kısa bir süre sonra gerici monarşi tarafından yukardan aşağıya gerçekleştirildi.
Öteki ulusal hareketlerin de pek çoğu Genç İtalya (veya Genç Hegelciler) adından esinlenerek benzer şekilde isimlendirilmiştir.
Genç İrlanda, 1830’ların sonlarında kurulan milliyetçi bir İrlanda hareketiydi.
Genç Amerika, 1830’ların Genç Hegelci ve Genç İtalyan hareketlerinin etkisinde şekillenmiş politik ve kültürel bir Amerikan akımıydı.
Genç Polonya, Çarlık Rusyası’na karşı Polonya’da ve komşu topraklarda patlak vermiş olan 1863-1864 silahlı ayaklanması bastırıldıktan sonra ortaya çıkmıştı.
Bir tutucu politikacılar çevresi olan Genç İngiltere (1841-1845), Komünist Manifesto’nun “feodal sosyalizm” için örnek gösterdiği gruptu.
Burjuvaziye karşı toprak aristokrasisinin muhalefetini temsil eden bu grup, kendi taleplerine destek toplamak için işçilerin koşullarının düzeltilmesini savundu.
Başka ülkelerde de benzer adlar taşıyan milliyetçi hareketler vardı.
Hemen hepsi Genç Avrupa ittifakına dahillerdi.
Bunlardan Genç Almanya, bir grup Alman yazarın girişimiyle 1830’da başlatılan ilerici bir politik gruptu.
Mutlak monarşiye ve dine karşı rasyonalizm, demokrasi ve sosyalizm ilkelerini, devlet ve kilisenin ayrılmasını, Yahudi kurtuluşunu, kadınların politik ve sosyal haklarını savunuyordu.
Dine (Hıristiyanlık) ve ahlaka saldırdığı gerekçesiyle 1835’te yayınları yasaklanmış, buna rağmen 1850’ye kadar varlığını korumuştu.
1806’da Kutsal Roma İmparatorluğu dağıldığında ortaya 26 kadar Alman devleti çıkmıştı.
Yani Almanya’nın da bir birlik sorunu vardı.
Bu örneklerle anlatmaya çalıştığım Marksizmin ve ilk Komünist Partisi’nin ortaya çıktığı sıralarda Avrupa’da burjuva devrimlerin henüz tamamlanmadığı, bağlı olarak hala çözüm bekleyen ulusal sorunların bulunduğudur.
Nitekim ilk Komünist Partisi’nin programı olarak kaleme alınan Komünist Manifesto’da ulusal sorunların bir bölümüne (Almanya’nın birlik sorunu ile Polonya sorununa) işaret edilmiştir.
Komünist Manifesto’da çeşitli muhalefet hareketlerine karşı tutumun açıklandığı bölümde, Polonya’da ulusal kurtuluşun ön koşulu olarak toprak devriminde ısrar eden ve 1846 ayaklanmasını örgütleyen hareketin komünistler tarafından desteklendiği belirtilmiştir.
Manifesto’nun burada referans verdiği Polonya Demokratik Birliği’dir (Polish Democratic Society).
Almanya’nın birliği de Komünist Partisi’nin ulusal talepleri arasındaydı.
(devam edecek)

Yazar Hakkında

İlgili Yazılar

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.